Prezident maktabi 1-bosqich imtihoni: matematikadan 30 ta savol — nimalarni bilish kerak?

Prezident maktabiga kirish yo'lidagi birinchi va eng muhim to'siq — 1-bosqich saralash imtihoni. Bu bosqichda faqat matematikadan 30 ta test savoli beriladi. Oddiy eshitiladi, lekin yiliga minglab o'quvchini shu 30 ta savol saralab, faqat 480 tasini keyingi bosqichga o'tkazadi. Bu maqolada 1-bosqich imtihoni haqida ota-onalar va o'quvchilar bilishi kerak bo'lgan hamma narsani — savollar tuzilishi, vaqt, baholash metodi, o'tish ko'rsatkichi va imtihon xulq-atvor qoidalarini batafsil tushuntiramiz.

Imtihon umumiy ko'rinishi

Prezident maktabi 1-bosqich imtihoni saralash maqsadida o'tkaziladi. Imtihonda faqat bitta fan — matematika. Savollar Cambridge Assessment International Education xalqaro tashkiloti tomonidan tayyorlanadi va natijalar ham aynan shu tashkilot tomonidan tekshiriladi.

60 daqiqa — bir daqiqasi ham ortiqcha emas

Imtihonga jami 60 daqiqa vaqt beriladi. Bu har bir savolga o'rtacha 2 daqiqa degani.

Eng muhim nuqta: javoblar varaqasini belgilash uchun qo'shimcha vaqt berilmaydi. Ya'ni, o'quvchi 60 daqiqa ichida ham savollarni yechishi, ham javoblarni varaqaga to'g'ri belgilashi kerak. Agar o'quvchi barcha savollarni savol daftarchasiga yechib, javoblar varaqasini to'ldirishga vaqt qoldirmasa — yechgan javoblarining barchasi hisoblanmaydi.

Shu sababli tajribali o'qituvchilar shunday strategiya tavsiya qiladi: har bir savolni yechganingiz zahoti javoblar varaqasiga darhol belgilang. "Hammasi oxirida to'ldiraman" degan yondashuv — eng keng tarqalgan va eng og'riqli xato.

Savollar tuzilishi: A, B va C toifalari

30 ta savol murakkablik darajasiga qarab uchta toifaga bo'linadi:

A toifasi — 10 ta yengil savol

Bu savollar 4-sinf matematika dasturidagi asosiy mavzulardan olinadi. Arifmetik amallar, oddiy kasrlar, geometrik shakllarning asosiy xossalari, o'lchov birliklari bilan ishlash va sodda matn masalalari shu toifaga kiradi.

A toifasidagi savollarni ko'pchilik talabgor to'g'ri javob beradi. Bu savollarni "kafolatlangan ball" deb qabul qilish mumkin — lekin shartli ravishda. Chunki ko'pchilik xato qiladigan joy ham aynan shu toifada. Sababi oddiy: savollar oson bo'lgani uchun o'quvchilar ularni tez-tez va e'tiborsiz ishlaydi, natijada shoshilish xatolari yo'l qo'yiladi.

B toifasi — 10 ta o'rtacha savol

Bu toifadagi savollar biroz murakkabroq: ko'p qadamli hisob-kitoblar, matnli masalalar, solishtirish va asoslash talab etiladigan topshiriqlar. Bu yerda talabgorlar orasidagi farq sezila boshlaydi.

B toifasi savollarida eng muhim narsa — savolni to'liq o'qish. Ko'pincha savolning oxirgi qismida "qaysi biri noto'g'ri?" yoki "eng kichigini toping" kabi o'zgarish bo'ladi. Shoshilgan o'quvchi savolning birinchi qismini o'qib javob beradi va xato qiladi.

C toifasi — 10 ta murakkab savol

Bu toifadagi savollar nostandart bo'ladi. Bir nechta qadamli yechish kerak, ba'zan jadval yoki rasm bilan ishlash talab etiladi, ba'zan esa masalani tushunishning o'zi alohida ko'nikma talab qiladi.

C toifasi — talabgorlar orasidagi asosiy farqni belgilovchi qism. Shu toifadan 5-6 ta to'g'ri javob bergan o'quvchi juda kuchli natija ko'rsatgan hisoblanadi. Barcha 10 tasini to'g'ri yechish esa juda kam uchraydi.

O'tish ko'rsatkichi: nechta to'g'ri javob kerak?

Bu savol har bir ota-onani qiziqtiradi. Aniq javob har yilgi imtihon qiyinligi va talabgorlar soniga qarab o'zgaradi, lekin o'rtacha ko'rsatkich quyidagicha:

O'rtacha yiliga 22-23 ta to'g'ri javob bergan o'quvchilar 2-bosqichga o'tadi.

Bu degani — 30 tadan 7-8 ta xatoga yo'l qo'yish mumkin. Lekin bu raqam aldamchi. Chunki bu o'rtacha ko'rsatkich — ba'zi viloyatlarda raqobat kuchli bo'lganida 24-25 ta to'g'ri javob talab etilgan yillar ham bo'lgan.

Xulosa oddiy: har bir savolni jiddiy qabul qiling. Bitta qo'shimcha to'g'ri javob o'quvchini 2-bosqichga o'tkazishi mumkin, bitta ortiqcha xato esa to'xtatishi mumkin.

Rasch modeli: ballar qanday hisoblanadi?

Prezident maktabi imtihonlarida oddiy "to'g'ri javoblar sonini sanash" usuli ishlatilmaydi. Buning o'rniga Rasch modeli deb ataluvchi xalqaro baholash metodi qo'llaniladi. Bu metod ko'plab mamlakatlarning ta'lim tizimlarida (Buyuk Britaniya, Avstraliya, OECD PISA tadqiqotlari) keng qo'llaniladi.

Rasch modeli oddiy tilda

An'anaviy usulda har bir to'g'ri javob 1 ball beradi. 22 ta to'g'ri javob = 22 ball. Rasch modelida esa bunday emas.

Rasch modeli har bir savolning qiyinlik darajasini hisobga oladi. Oson savolga to'g'ri javob berish kam ball keltiradi, qiyin savolga to'g'ri javob berish esa ko'p ball keltiradi. Bunda tizim har bir savolning qiyinligini barcha talabgorlarning javoblari asosida statistik ravishda aniqlaydi.

Masalan: agar A toifasidagi bitta savolga 90 foiz talabgor to'g'ri javob bergan bo'lsa, bu savol juda oson hisoblanadi va uning ball qiymati past bo'ladi. Agar C toifasidagi bitta savolga faqat 15 foiz talabgor to'g'ri javob bergan bo'lsa, bu savol juda qiyin hisoblanadi va ball qiymati yuqori bo'ladi.

Bu o'quvchi uchun nima degani?

Rasch modeli tufayli ikki muhim holat yuzaga keladi:

Birinchidan: Faqat oson savollarni yechib, qiyin savollarga javob bermaslik — yetarli ball keltirmasligi mumkin. Hatto 22 ta oson savolga to'g'ri javob bergan o'quvchi, 20 ta to'g'ri javob bergan, lekin ular orasida qiyin savollar ham bo'lgan o'quvchidan past ball olishi mumkin.

Ikkinchidan: C toifasidagi har bir to'g'ri javob juda qimmatli. Shu sababli murakkab savollarga vaqt ajratish va ularga urinish muhim — hatto javobga ishonchingiz to'liq bo'lmasa ham.

Noto'g'ri javoblar uchun ball ayriladimi?

Rasch modelida noto'g'ri javob uchun ball ayrilmaydi (manfiy baholash yo'q). Shu sababli hech qanday savolni bo'sh qoldirmang. Agar javobni bilmasangiz ham, variantlardan birini tanlang — to'g'ri kelsa ball olasiz, xato bo'lsa hech narsa yo'qotmaysiz.

Imtihonda javoblar varaqasi bilan ishlash

1-bosqich imtihonida javoblar maxsus javoblar varaqasiga (Answer Sheet) belgilanadi. Savol daftarchasi va javoblar varaqasi alohida.

Quyidagi qoidalarga e'tibor bering:

Qalam ishlatiladi. Imtihonda ruchka emas, qalam (pencil) ishlatiladi. Bu — rasmiy talab. Sababi: javobni o'zgartirmoqchi bo'lsangiz, qalam bilan yozilgan belgini o'chirg'ich bilan to'liq o'chirish mumkin. Ruchka bilan belgilangan javobni o'zgartirish imkoni yo'q va bu xato deb hisoblanadi.

Bitta variant belgilanadi. Har bir savol uchun faqat bitta javob variantini belgilang. Ikki variant belgilangan javob avtomatik xato hisoblanadi.

Doirachani to'liq bo'yang. Javoblar varaqasidagi doirachani to'liq va aniq bo'yang. Yengil chizilgan yoki to'liq bo'yalmagan belgi mashina tomonidan o'qilmasligi mumkin.

Qo'shimcha belgilar qo'ymang. Javoblar varaqasiga hech qanday qo'shimcha yozuv, chiziq yoki belgi qo'ymang. Bu mashinaning javobni noto'g'ri o'qishiga olib kelishi mumkin.

Imtihonda o'zini qanday tutish kerak

Imtihon kunida o'quvchining xulq-atvori ham muhim. Quyidagi qoidalar va tavsiyalar amalda juda foydali:

Olib kiriladigan narsalar

Imtihon xonasiga faqat ikkita narsa olib kirish ruxsat etiladi:

Chop etilgan ruxsatnoma (ariza.piima.uz shaxsiy kabinetidan yuklab olinadi)
Tug'ilganlik haqidagi guvohnomaning asl nusxasi

Telefon, kalkulyator, soat, suv shishasi, qog'oz, ruchka — bularning barchasi taqiqlangan. Qalam va qo'shimcha qog'oz imtihon joyida beriladi.

Imtihon boshlanishidan oldin

O'quvchi imtihon boshlanishidan kamida 30 daqiqa oldin imtihon binasiga yetib kelishi kerak. Kech qolgan o'quvchilar imtihonga kiritilmasligi mumkin.

Imtihon joyiga kelganingizda nazoratchi sizni ro'yxatdan o'tkazadi va javoblar varaqasiga shaxsiy ma'lumotlaringizni to'ldirishingizni so'raydi. Bu qism imtihon vaqtiga kirmaydi.

Imtihon davomida

Tinch va xotirjam bo'ling. Imtihon xonasida gaplashish, bosh bilan ishora qilish va boshqa o'quvchilarga qarash taqiqlanadi. Buni buzgan o'quvchi imtihondan chetlatilishi mumkin.

Savollarni diqqat bilan o'qing. Bu maslahat oddiy eshitiladi, lekin amalda eng muhim maslahat aynan shu. 1-bosqich savollari boshqa bosqichlarga nisbatan osonroq bo'ladi. Shu sababli ko'plab o'quvchilar tezlik bilan ishlashga harakat qiladi va e'tiborsizlikdan xato qiladi.

Har bir javobni qayta tekshiring. Vaqtingiz bo'lsa, barcha javoblarni — ayniqsa A toifasidagi oson savollarni — qayta tekshiring. Oson savollardagi xato eng og'riqli xato, chunki uni to'g'ri yechish qiyin emas edi.

Vaqtni kuzating. Imtihon xonasida soat osib qo'yiladi. O'zingiz bilan soat olib kirish mumkin emas, lekin xonadagi soatga qarab vaqtni nazorat qiling. Oxirgi 10 daqiqani javoblar varaqasini tekshirishga ajrating.

Imtihon tugagach

Vaqt tugashi bilan qo'lingizdan qalamni qo'ying. Vaqt tugagandan keyin javoblar varaqasiga biron belgi qo'yish — qoidabuzarlik hisoblanadi va imtihon natijalari bekor qilinishi mumkin.

Savol daftarchasi va javoblar varaqasini nazoratchi yig'ib oladi. Hech qanday material imtihon xonasidan chiqarilmaydi.

Strategiya: vaqtni qanday taqsimlash kerak?

60 daqiqa — 30 ta savol. Eng samarali strategiya quyidagicha:

Dastlabki 15-20 daqiqa: A toifasi (10 ta oson savol). Bu savollarni tez, lekin diqqat bilan ishlang. Har bir savolga 1,5-2 daqiqa sarflang. Har bir javobni darhol varaqaga belgilang.

20-45 daqiqa oralig'i: B toifasi (10 ta o'rtacha savol). Bu savollar biroz ko'proq fikrlash talab etadi. Har bir savolga 2-2,5 daqiqa ajrating. Agar biror savolda tilib qolsangiz, 3 daqiqadan ortiq vaqt sarflamang — belgilang va keyinroq qaytasiz.

45-55 daqiqa oralig'i: C toifasi (10 ta qiyin savol). Bu yerda tezlikdan ko'ra sifat muhim. Har bir savolni o'qing, yechish mumkin bo'lganlariga javob bering, juda murakkablarini oxirga qoldiring. Rasch modeli sababli C toifasidagi har bir to'g'ri javob juda qimmatli ekanini yodda tuting.

Oxirgi 5 daqiqa: tekshirish. Javoblar varaqasini ko'zdan kechiring. Barcha doirachalar to'liq belgilanganmi? Bo'sh qolgan savollar yo'qmi? Bo'sh savol bo'lsa — istalgan variantni belgilang, chunki noto'g'ri javob uchun ball ayrilmaydi.

Ko'p beriladigan savollar (FAQ)

1-bosqichda vaqt necha daqiqa? 60 daqiqa. Javoblar varaqasini to'ldirish uchun qo'shimcha vaqt berilmaydi.

Imtihonda ruchka ishlatsa bo'ladimi? Yo'q. Faqat qalam (pencil) ishlatiladi. Ruchka bilan belgilangan javob xato hisoblanadi.

Noto'g'ri javob uchun ball ayriladimi? Yo'q. Rasch modelida manfiy baholash yo'q. Bo'sh qoldirmasdan, istalgan variantni belgilash har doim mantiqan to'g'ri.

Nechta to'g'ri javob bo'lsa 2-bosqichga o'tish mumkin? O'rtacha 22-23 ta to'g'ri javob 2-bosqichga o'tkazadi. Lekin bu raqam har yilgi raqobat va savollar qiyinligiga qarab o'zgaradi.

Savollar qaysi fanlardan beriladi? Faqat matematika — 4-sinf dasturi doirasida: arifmetika, kasrlar, geometriya, o'lchov birliklari, matn masalalari va mantiqiy fikrlash elementlari.

Imtihondan keyin natijalar qancha vaqtda chiqadi? 1-bosqich natijalari imtihondan keyin 20 kun ichida Cambridge Assessment tomonidan e'lon qilinadi. Natijalar portal.piima.uz va Cambridge veb-saytida chop etiladi.

1-bosqichdan o'ta olmagan o'quvchi yana topshira oladimi? Shu yili yo'q. Imtihon yiliga bir marta o'tkaziladi. Keyingi yil qaytadan ariza topshirish mumkin.

Xulosa

Prezident maktabi 1-bosqich imtihoni murakkab emas — lekin juda raqobatli. Savollar 4-sinf matematika dasturi doirasida bo'lganiga qaramay, har yili minglab o'quvchidan faqat 480 nafari o'tadi.

Muvaffaqiyat kalitlari:

Oson savollarni ham diqqat bilan ishlang — bitta e'tiborsiz xato o'rnini hech narsa bosa olmaydi
Vaqtni boshqaring — har bir javobni darhol varaqaga belgilang, "keyinroq to'ldiraman" demang
C toifasidagi savollarga albatta urinib ko'ring — Rasch modelida qiyin savollar ko'p ball keltiradi
Bo'sh savol qoldirmang — noto'g'ri javob uchun ball ayrilmaydi

Prezident maktabiga tayyorgarlik ko'rish uchun Online Tayyorlov platformasida 1-bosqich matematikadan maxsus kurs mavjud. A, B va C toifadagi savollarni ko'plab mashq qilish, vaqtni boshqarishni o'rganish va imtihon sharoitida test ishlash — bularning barchasi kursda qamrab olingan.

👉 Batafsil: onlinetayyorlov.uz